روان شناس و مشاور دزفول (مرکز مشاوره)

چگونه به فرزندم بياموزم از خود دفاع كند!

🔹معمولا كودكان حدود دو سالگي در زمان بازي يكديگر را هول مي دهند، گاز ميگيرند و يا كتك ميزنند. آنها به شدت از رفتار همسالان خود خشمگين ميشوند زيرا هنوز رابطه برابر را نياموخته اند. كتك زدن در سن ٣ سالگي يا بعد از آن طبيعي نيست و نياز به بررسي دارد.

🔺آيا والدين بايد دخالت كنند؟

اين وظيفه كودكان در اين محدوده سني نيست كه از خود مراقبت كنند.
آنها نياز دارند شخص بزرگسالي كنار آنها باشد تا اگر كودكي اقدام به زدن يا هول دادن ديگري كرد، فرد بزرگسال بدون داد زدن يا دعوا كردن او را متوقف كنند.

اين جمله "اگر زد تو هم بزن"، آسيب فراواني به كودك ما خواهد زد. تمام آموخته‌های فرزندتان را زير سوال خواهد رفت و اين سوال پيش مي‌آيد پس اگر كسي كار بدي كرد من هم ميتوانم آنرا تكرار كنم؟ كودكي كه مي زند درونش لبريز از حس بد به خود و ديگران است. در حقيقت كودكي كه كتك مي زند از كودكي كه كتك ميخورد بيشتر آسيب ميخورد و احساسات منفي بيشتري را درون خود احساس ميكند.
به علاوه او را در خطر آسيب فيزيكي بعضا جبران ناپذير قرار ميدهيد و به كودكان خشم، مجازات و كينه ورزي را آموزش خواهد داد.

🔻پس چه رفتاري داشته باشيم؟

بايد بدانید زماني كه كار به برخورد فيزيكي رسيد، به فرزندتون بياموزيد بهتر است دست خود را بالا بياورد و بگويد نزن. با آموزش اين رفتار به فرزند خود، شما به او مي آموزيد كه در رابطه با ديگران ميتواند حد و مرز مشخصي قرار دهد و از خود دفاع كند.

🔹اگر طرف مقابل به كار خود ادامه داد، فرزند شما بايد محيط را ترك كند. با اين كار به فرزندتان مي اموزيد كه انسانهايي در زندگي سر راه ما قرار خواهند گرفت كه دچار اختلالات رفتاري هستند، و عاقلانه ترين واكنش اين است كه با اين افراد درگير نشويم. ترك كردن محيط نه نشانه ترسو بودن شخص است، و نه دليل بر بي عرضگي او مي باشد، تنها نشان ميدهد شخص فرق خوب و بد، و درست و غلط را ميداند.

نمونه هایی از جملاتی که نباید در همدلی هنگام فقدان يا بحرانى از آنها استفاده شود:

از به کار بردن جملات زیر پرهیز کنید، چرا که موجب خراب شدن همدلی می شوند:

*سعی کن شاد باشی

*این اتفاق ها برای همه پیش میاد

*حتما خیری توش هست

*قوی باش، سعی کن بر خودت مسلط باشی

*خیلی احساساتی شدی، این چیزها پیش میاد

*فکر می کنی موقعیت تو خیلی سخته؟ به بقیه نگاه کن !

️انقدر خودت را ناراحت نکن، چیز مهمی نیست

اگر من به جای تو بودم، ..... " اگر ها ، ملامت کردن، توبیخ و نکوهش کردن "

*چرا بیشتر مراقبش نبودی ؟ "سوالات چرایی"

*کاری که باید انجام بدهی، این است که ... "نصیحت کردن"

️کاری که شما باید انجام بدین سکوت است و فقط شنونده باشید یا صحبت‌های او را به نوعی تکرار کنید.

واکنش ( سبک مقابله ای )

افراد هنگام فعال شدن طرحواره هایشان سه نوع واکنش نشان می دهند.

1⃣تسلیم :

«وقتی بیمار تسلیم طرحواره میشود سعی نمیکند با آن بجنگد یا از آن اجتناب کند بلکه می پذیردکه طرحواره درست است .

وقتی با برانگیزنده های طرحواره روبه رو می‌شود پاسخ های هیجانی نامناسب نشان می دهد، افرادی را برای شریک زندگی انتخاب می‌کنند که به احتمال زیاد با انها مانند والدین خشمگین برخورد می کنند. هرگز دنبال درمان نمیرود چون اصولا خود رابیمار نمیداند.»

2⃣اجتناب :

«افراد وقتی سبک مقابله ای اجتناب را بکار می برند سعی می کنند طرحواره هیچ وقت فعال نشود .

از فکر کردن به آن اجتناب می کنند آن ها ممکن است به طور افراطی مشروب بنوشند، دارو مصرف کنند، پرخوری کنند، هیجان طلب و معتاد بکار شوند و سعی میکنند در ارتباط با دیگران کاملا طبیعی به نظر برسند.

3⃣جبران افراطی:

«فرد سعی میکند تا حد ممکن با دوران کودکی خود یعنی زمان شکل گیری طرحواره متفاوت باشد ،مثلا اگر در درون کودکی احساس بی ارزشی می کرده اند در بزرگسالی تلاش می‌کنند فردی بی عیب و نقص جلوه کنند.

❇️جبران افراطی را می‌توان به عنوان تلاش سالمی علیه طرحواره در نظر گرفت که متاسفانه به جای بهبود به تداوم منجر می‌شود»

❇️ به نظر می رسد دو عامل تعیین کننده

در این باره که هر فرد چه نوع شیوه مقابله ای را بر می گزیند عبارتند از :

1) سرشت فرد .

2) درونی سازی و سرمشق گیری.

️نادیده گرفتن خود شامل موارد زیرنیز می شود:

۱. وقتی اذیت میشی ولی چیزی نمیگی(طرحواره بازداری هیجانی)

۲. بابت چیزهایی که تقصیر تو نبوده دائم عذرخواهی میکنی(نقص/شرم)

۳. برای اینکه بقیه خوششون بیاد خود واقعیت رو مخفی میکنی(پذیرش جویی/جلب توجه)

۴. وقتی دلت میخواد «نه» بگی ولی «بله» میگی(اطاعت)

۵. فقط وقتی ناراحتن یا کارت دارن یاد تو میوفتن ولی تو بازهم به یادشونی(ایثار)

۶. براساس ارزش‌های خودت عمل و زندگی نمیکنی(اطاعت)

۷. وقتی بقیه خط قرمزات رو رد میکنن و تو ساکت میمونی(بازداری هیجانی)

۸. همه تلاشت اینه که همه رو از خودت راضی نگه داری.(ایثار)

✳️وقتی خودمون رو نادیده میگیریم به بقیه این حس رو میدیم که وجود ما ارزشمند نیست.

درحالی که وجود ما ارزشمند و لایق دریافت عشق و محبت هست.

✴️ طرحواره های ناسازگار

به مشکلات مزمنی گفته می شود که بارها در زندگی ما به اشکال مختلف تکرار می شوند و با اینکه هر بار تلاش می کنیم متفاوت عمل کنیم ولی در نهایت نتیجه همان است که بود و چیزی تغییر نمی کند!

بطور مثال:

🔺اکثرا جذب افرادی می شوید که کمتر به شما محبت و توجه می کنند.

🔺مرتبا در موقعیت هایی قرار می گیرید که احساس می کنید از دیگران کمتر و پایین تر هستید.

🔺دائم نگرانید که اتفاق ناگواری برای شما یا عزیزانتان رخ بدهد. با یک درد خفیف وحشت می کنید نکند بیماری لاعلاجی باشد.

🔺در طول زندگی اغلب خواسته های دیگران را بر خواسته های خود ترجیح داده اید و چنان برای دیگران فداکاری می کنید که نیازهای خودتان مدتهاست برآورده نشده باقی مانده اند.

ویژگی اصلی طرحواره های ناسازگار این است:

👈 در طول زندگی شما بارها تکرار می شوند.

👈 اغلب یادتان نمی آید این مشکل از کجا شروع شد انگار عمری است با این مشکل دست به گریبان هستید.

👈 طرحواره های ناسازگار تا وقتی حضور دارند اجازه نمی دهند شما طعم لذت، آرامش و زندگی شاد را تجربه کنید.حتمابا روانشناس متبحر درمیان بگذارید.

🔴 آشنایی با سندروم خیارشور

👈 یه سندرومی وجود ‌داره به نام سندروم «شیشه خیارشور» میگه وقتی می‌بینیم یه نفر داره زور می‌زنه تا درب شیشه خیارشور رو باز کنه، یه چیزی ته دلمون میخواد شیشه رو ازش بگیریم، چون فکر می‌کنیم ما توان باز کردنش رو‌ داریم. بعد که گرفتیم، یه عالمه زور می‌زنیم و‌ تازه می‌بینیم ما هم نمی‌تونیم.

🤔 سندروم شیشۀ خیارشور چیه؟

- اگر سرمایۀ اون رو داشتم، تا الان ۱۰ برابرش کرده بودم

- اگر خودمون این تبلیغ رو انجام می‌دادیم، بهتر از آب درمیومد

- انقدر بی عاطفه هست که پدر یا مادرش رو گذاشته خانه سالمندان

- و ...

📝 این سندروم اشاره جالبیه به مواقعی که از فاصله به مشکلات دیگران نگاه می‌کنیم. گرفتاری‌های اون‌ شخص از دوردست ممکنه خیلی ساده و قابل حل به نظر بیان! اما اگر خودمون هم در موقعیت اون فرد بودیم، می‌دیدیم که همون مشکلات به ظاهر ساده، چقدر پیچیده هستن...

😅 همه‌مون یه جورایی سندروم شیشۀ خیارشور داریم و این موضوع توی هر کسی به یه شکلی خودش رو نشون می‌ده. می‌شه گفت این سندروم شبیه همون جمله معروف والدین هست که همیشه می‌گن:

"این همه درس خوندی، یه در خیارشور رو هم نمی‌تونی باز کنی!"

👈 اکثر اوقات، ما مشکلات دیگران رو از بیرون خیلی راحت می‌بینیم و حلشون هم ساده به نظر میاد؛ برای همین هم به راحتی قضاوت می‌کنیم یا نظر می‌دیم. ولی وقتی خودمون توی اون موقعیت‌ها قرار می‌گیریم، تازه می‌فهمیم چقدر اوضاع سخته و پیچیده‌س.

✅ برای اینکه دچار سندروم خیارشور نشیم، یه راه بیشتر نداریم: باید خودمون رو به‌جای طرف مقابل بذاریم و حس‌ها و مشکلاتش رو درک کنیم. اینجوری دیگه به بقیه برچسب ناتوانی نمی‌زنیم، سرزنش‌شون نمی‌کنیم و عجولانه رفتار نمی‌کنیم.

🫶 خیلی خوبه که همدردی کنیم و دلداری بدیم، اما بعضی وقتا فقط باید گوش شنوا باشیم. بذاریم اون کسی که دوستش داریم فقط حرف بزنه و حرف بزنه تا کمی از رنج‌هاش کم بشه. لازم نیست همیشه خودمون رو جای اون بذاریم و راه‌حل بدیم. گاهی سکوت ما بهترین کمکه!